Flexcontracten in Nederland

← Grid analyses

← Flexcontracten NW Europa

Twee routes naar flexibel netgebruik

Alternatieve transportrechten en congestiemanagement worden soms door elkaar gebruikt, maar zijn wezenlijk verschillend.

Alternatieve transportrechten — TDTR, TBTR en VVTR

Bepalen wanneer en hoeveel transportrecht een aangeslotene heeft.

Congestiemanagement — CSC en BPC/redispatch

Bepaalt hoe en wanneer flexibel vermogen wordt ingezet om concrete congestie te verminderen.Soms worden de twee contractvormen wel eens door elkaar gebruikt terwijl ze wezenlijk anders zijn. Er zijn twee routes naar flexibel netgebruik.

CSC: tijdlijn met specifieke momenten waarop gecontracteerde flexibiliteit wordt geactiveerd.

BPC: open cirkels stellen biedingen voor; gevulde blauwe cirkels illustreren biedingen die worden geaccepteerd/geactiveerd.

Alternatieve transportrechten schalen snel op

 Eind 2025 waren in Nederland 162 alternatieve transportcontracten actief. Vooral TBTR groeide sterk: van 3 contracten in 2024 naar 142 eind 2025. De snelle groei laat zien dat flexibel netgebruik steeds meer onderdeel wordt van de praktijk, terwijl verdere opschaling nodig blijft om de wachtlijsten substantieel te verkorten.

TDTR — vraag veel groter dan beschikbare capaciteit

Voor TDTR werd bij TenneT voor meer dan 70 GW aangevraagd, terwijl 9,1 GW beschikbaar was. TenneT wees capaciteit toe aan 57 bedrijven; eind 2025 waren met 26 daarvan contracten afgesloten. Het merendeel betreft grootschalige batterijen, naast elektrolysers en industriële boilers. TDTR geeft minimaal 85% van de tijd volledig transportrecht. De ACM heeft in 2026 de voorwaarden verder geoperationaliseerd, onder meer zodat aangeslotenen eerder weten welke transportcapaciteit beschikbaar is. Die 85% zegt echter nog weinig over de economische impact. Een beperking tijdens goedkope nachturen heeft een andere waarde dan dezelfde beperking tijdens uren met hoge elektriciteitsprijzen. Voor een project zijn daarom vooral het aantal beperkingsuren, de duur, het beperkte vermogen, de tijdstippen en de bijbehorende marktprijzen relevant.

TBTR — snelst groeiende contractvorm

TBTR groeide van slechts 3 contracten in 2024 naar 142 eind 2025 en vertegenwoordigde daarmee veruit het grootste deel van de actieve alternatieve transportrechten. Bij TBTR is transportcapaciteit gegarandeerd binnen vooraf afgesproken tijdsblokken waarin voldoende netruimte beschikbaar is. Dit maakt het product relatief voorspelbaar, maar de waarde voor een project hangt sterk af van de aansluiting tussen deze tijdsblokken en het energieprofiel van de gebruiker.

VVTR — maximale flexibiliteit, minimale zekerheid

Bij VVTR is geen vaste transportcapaciteit gegarandeerd. Transport is mogelijk wanneer de netbeheerder daadwerkelijk restruimte beschikbaar stelt. Dat kan interessant zijn voor zeer flexibele assets, maar vergroot tegelijkertijd de onzekerheid over inzetbaarheid en inkomsten. De ACM werkt bovendien aan verbreding van VVTR naar het EHS-net buiten congestiegebieden, waardoor het product een bredere rol kan krijgen. Voor investeerders wordt daarmee de vraag belangrijker: hoeveel capaciteit is op een specifieke locatie naar verwachting werkelijk beschikbaar — en op welke uren?

Congestiemanagement wordt ook verder geprofessionaliseerd

Waar alternatieve transportrechten bepalen wanneer een aangeslotene transportrecht heeft, draait congestiemanagement om het daadwerkelijk inzetten van flexibiliteit wanneer congestie optreedt.

CSC — Capaciteitssturingscontract

Bij een CSC spreken netbeheerder en aangeslotene af hoeveel vermogen op drukke momenten kan worden aangepast. Dat kan binnen vaste tijdsblokken of op afroep. In tegenstelling tot een alternatief transportrecht gaat een CSC dus niet primair over het recht op transport, maar over het beschikbaar stellen van flexibiliteit om congestie te verminderen.

BPC — Biedplichtcontract

Bij een BPC verplicht de aangeslotene zich om onder afgesproken voorwaarden flexibiliteit aan te bieden voor redispatch. Via een CSP wordt een bieding op GOPACS geplaatst. Pas wanneer deze bieding wordt geaccepteerd, wordt het aangeboden vermogen daadwerkelijk ingezet. Een biedplicht kan bijvoorbeeld gelden binnen bepaalde seizoenen, dagen of tijdsblokken. Ook kunnen afspraken worden gemaakt over beschikbaar vermogen, biedingen en vergoedingen. Een biedplicht betekent daarmee niet automatisch dat flexibiliteit daadwerkelijk wordt afgeroepen.